چگونه بفهمم فرزندم به ADHD مبتلا است؟ علائم بیشفعالی در کودکان
اختلال نقص توجه و بیشفعالی (ADHD) یکی از شایعترین اختلالات عصبرشدی در دوران کودکی است که میتواند بر تمرکز، رفتار و عملکرد تحصیلی کودک تأثیر قابل توجهی بگذارد. بسیاری از والدین در مواجهه با بیقراری، حواسپرتی یا رفتارهای تکانشی فرزند خود این پرسش را مطرح میکنند که آیا این رفتارها بخشی طبیعی از روند رشد هستند یا نشانهای از یک اختلال نیازمند بررسی تخصصی.
شناخت علائم بیشفعالی در کودکان و تمایز آن از شیطنتها و ویژگیهای معمول سنی، گامی اساسی در تشخیص بهموقع و مداخله مؤثر است. کودک مبتلا به ADHD معمولاً در حفظ توجه، پیروی از دستورالعملها، نشستن طولانیمدت یا کنترل هیجانات خود با دشواری روبهروست. آگاهی والدین از نشانههای هشداردهنده و مراجعه به متخصصان سلامت روان یا پزشک اطفال میتواند به ارزیابی دقیق، تشخیص صحیح و برنامهریزی درمانی مناسب کمک کند و مسیر رشد و موفقیت کودک را هموار سازد.
در دارو دات کام دراینباره بخوانید.
- مهمترین علائم اختلال بیش فعالی یا ADHD در کودکان چیست؟
- علائم اصلی بیشفعالی در کودکان
- علائم بیشفعالی در گروههای سنی مختلف به چه صورت است؟
- علائم مشابه بیش فعالی با سایر اختلالات در کودکان چیست؟
- تفاوت بین علائم ADHD در پسران و دختران چیست؟
- چه زمانی باید با پزشک صحبت کنیم؟
- تشخیص ADHD در کودکان
- چشم انداز بلندمدت اختلال بیش فعالی برای کودکان چیست؟
- چه زمانی علائم ADHD و نیاز به ارزیابی دارد؟
- سوالات متداول
مهمترین علائم اختلال بیش فعالی یا ADHD در کودکان چیست؟
ویژگیهای اصلی ADHD در کودکان شامل عدم توجه و بیشفعالی و تکانشی بودن است. علائم ADHD در کودکان معمولاً قبل از ۱۲ سالگی شروع میشوند. در برخی از کودکان، میتوان آنها را از ۳ سالگی مشاهده کرد.
علائم ADHD میتواند خفیف، متوسط یا شدید باشد. علائم باید در دو یا چند محیط، مانند خانه و مدرسه، مشاهده شوند. این علائم باعث ایجاد مشکلاتی در رشد و زندگی روزمره میشوند و ممکن است تا بزرگسالی ادامه یابند.
سه نوع ADHD وجود دارد:
- غالبا بیتوجه: در این نوع، بیشتر علائم در حیطه بیتوجهی قرار میگیرند. بیشتر علائم به شکل مشکل در تمرکز و ادامه یک کار است. همچنین شامل مشکل در ایجاد و حفظ نظم وجود دارد.
- غالبا بیشفعال و تکانشی: در این نوع، بیشتر علائم شامل بیشفعالی و تکانشی بودن است. بیشفعالی به معنای فعالیت بیش از حد و داشتن انرژی بیش از حد است. ممکن است شامل رفتار مخرب باشد. تکانشی بودن به معنای عمل کردن بدون فکر کردن در مورد نتایج یا اثرات رفتار است.
- ترکیبی: این نوع ترکیبی از علائم بیتوجهی و علائم بیشفعالی و تکانشی است. کودک معیارهای هر دو نوع ADHD بیتوجه و بیشفعال و تکانشی را دارد.
علائم اصلی بیشفعالی در کودکان
علائم بیش فعالی کودکان معمولاً در قالب مجموعهای از رفتارها دیده میشود که به آن ADHD در کودکان یا اختلال نقص توجه گفته میشود. این اختلال بیشتر با مشکلات تمرکز، بیقراری شدید و رفتارهای تکانشی شناخته میشود. بسیاری از والدین ابتدا این نشانهها را بهصورت مشکلات رفتاری ساده در رفتارهای کودکان مشاهده میکنند، اما زمانی که این الگوها پایدار و شدید باشند، میتوانند نشانههای بیش فعالی باشند. شناخت دقیق نشانههای بیش فعالی به والدین کمک میکند تا در صورت لزوم برای مشاوره کودک یا بررسی تخصصی اقدام کنند.
۱. بیتوجهی (Inattention)
یکی از مهمترین علائم اختلال نقص توجه، مشکل در تمرکز و توجه پایدار است. کودک ممکن است هنگام انجام تکالیف مدرسه بهسرعت حواسش پرت شود، جزئیات را نادیده بگیرد یا کارهای خود را نیمهکاره رها کند. بسیاری از کودکان مبتلا به ADHD در کودکان وسایل شخصی یا وسایل مدرسه خود را زیاد گم میکنند و در پیگیری دستورالعملها مشکل دارند. این وضعیت معمولاً با مشکلات تمرکز در فعالیتهای روزمره، بازی یا یادگیری همراه است و میتواند بر عملکرد تحصیلی و اجتماعی کودک اثر بگذارد.
علائم ADHD بیتوجه
کودکی که الگویی از بیتوجهی را نشان میدهد، اغلب ممکن است:
- به جزئیات توجه دقیقی نداشته باشد یا در تکالیف مدرسه اشتباهات بیدقتی داشته باشد.
- در تمرکز روی وظایف یا بازی مشکل داشته باشد.
- به نظر برسد که حتی وقتی مستقیماً با او صحبت میشود، گوش نمیدهد.
- در دنبال کردن دستورالعملها مشکل دارد و تکالیف مدرسه یا کارهای روزمره را تمام نمیکند.
- در مرتب کردن وسایل مانند اسباببازیهای داخل اتاق یا لوازم داخل کوله پشتی، و نظم دادن به کارها مانند مراحل انجام یک کار، مشکل دارد.
- از کارهایی که نیاز به تلاش ذهنی متمرکز دارند، مانند تکالیف، دوری میکند یا آنها را دوست ندارد.
- وسایل مورد نیاز برای وظایف یا فعالیتها، مانند اسباببازیها، لوازم تکالیف مدرسه، مداد و … را گم میکند.
- به جای تمام کردن یک کار، به راحتی حواسش توسط عوامل، افکار یا فعالیتهای دیگر پرت میشود.
- انجام برخی از فعالیتهای روزمره را فراموش میکند.
۲. بیشفعالی (Hyperactivity)
بیشفعالی به حرکت و فعالیت بیش از حدی گفته میشود که با سن کودک تناسب ندارد. در بیش فعالی کودکان ممکن است کودک مدام در حال حرکت باشد، نتواند برای مدت طولانی بنشیند یا حتی در موقعیتهایی که نیاز به آرامش دارد بیقرار بماند. از جمله علائم بیش فعالی در مدرسه میتوان به بلند شدن مکرر از صندلی، حرکت زیاد در کلاس یا صحبت کردن بیش از حد اشاره کرد. این نوع بیقراری اغلب در محیطهای آموزشی بیشتر به چشم میآید و ممکن است باعث ایجاد مشکلات رفتاری کودکان در مدرسه یا خانه شود.
۳. تکانشگری (Impulsivity)
رفتارهای تکانشی بخش دیگری از نشانههای اصلی ADHD هستند. کودک ممکن است بدون فکر کردن پاسخ دهد، وسط حرف دیگران بپرد یا در انتظار نوبت خود دچار مشکل شود. این رفتارها گاهی باعث بروز تعارض در روابط اجتماعی یا مشکلات در محیط مدرسه میشوند. در برخی موارد، شدت این رفتارها باعث میشود والدین برای بررسی دقیقتر از ابزارهایی مانند تست بیش فعالی استفاده کنند یا برای درمان بیش فعالی از متخصصان حوزه سلامت روان کمک بگیرند.
علائم ADHD بیش فعال و تکانشی
کودکی که الگویی از علائم بیشفعالی و تکانشی را نشان میدهد، اغلب ممکن است:
- با دستها یا پاهایش ور برود یا آنها را به زمین بکوبد، یا روی صندلی مدام تکان بخورد.
- در کلاس درس یا موقعیتهای دیگر برای نشستن مشکل داشته باشد.
- مدام در حال حرکت و جنب و جوش باشد.
- در موقعیتهایی که مناسب نیست، بدود یا از چیزی بالا برود.
- در بازی کردن یا انجام بیسروصدای یک فعالیت مشکل داشته باشد.
- زیاد صحبت کند.
- پاسخهای ناگهانی بدهد و حرف پرسشگر را قطع کند.
- در انتظار برای نوبتش مشکل داشته باشد.
- در مکالمات، بازیها یا فعالیتهای دیگران وقفه ایجاد کند.
علائم بیشفعالی در گروههای سنی مختلف به چه صورت است؟
نشانههای ADHD در کودکان بسته به سن کودک میتواند شکلهای متفاوتی داشته باشد. برخی از نشانههای بیش فعالی در سنین پایین بهصورت بیقراری یا خواب نامنظم دیده میشوند، در حالی که در سنین مدرسه بیشتر به شکل اختلال تمرکز و مشکلات در انجام تکالیف بروز پیدا میکنند. شناخت علائم بیش فعالی کودکان در هر گروه سنی میتواند به والدین کمک کند تا در زمان مناسب برای ارزیابی یا مشاوره کودک اقدام کنند.
کودکان زیر 3 سال
تشخیص قطعی ADHD در کودکان در این سن دشوار است، اما برخی نشانهها ممکن است دیده شوند. علائم بیش فعالی در نوزادان یا کودکان بسیار خردسال میتواند شامل بیقراری شدید، خواب نامنظم، گریههای مکرر یا دشواری در آرام شدن باشد. در برخی موارد، والدین متوجه میشوند که کودک نسبت به همسالان خود تحرک بسیار بیشتری دارد یا در تمرکز روی بازیها مشکل نشان میدهد. با این حال، بسیاری از این رفتارها میتوانند بخشی از رشد طبیعی کودک باشند و نیاز به بررسی تخصصی دارند.
کودکان پیشدبستانی و 3 تا 5 سال
در این سن، علائم بیش فعالی در کودکان 3 ساله یا کودکان پیشدبستانی بیشتر به شکل فعالیت بدنی زیاد، ناتوانی در نشستن طولانیمدت و دشواری در پیروی از قوانین ساده دیده میشود. کودک ممکن است از یک فعالیت به فعالیت دیگر بپرد یا در بازیهای گروهی دچار مشکل شود. برخی از این رفتارها ممکن است با مشکلات رفتاری کودکان اشتباه گرفته شوند، اما اگر الگوی بیتوجهی و بیقراری پایدار باشد، بررسی تخصصی میتواند مفید باشد.
کودکان 6 تا 12 سال
در سن دبستان، علائم بیش فعالی در کودکان دبستانی معمولاً واضحتر میشوند. کودک ممکن است در تمرکز روی درس مشکل داشته باشد، تکالیف را فراموش کند یا وسایل مدرسه را گم کند. همچنین ممکن است در کلاس زیاد صحبت کند یا نتواند برای مدت طولانی روی صندلی بنشیند. این مشکلات اغلب به شکل علائم بیش فعالی در مدرسه دیده میشوند و میتوانند بر پیشرفت تحصیلی و روابط اجتماعی کودک تأثیر بگذارند.
نوجوانان 13 تا 18 سال
در نوجوانان، نشانههای اختلال نقص توجه بیشتر به صورت مشکلات برنامهریزی، مدیریت زمان و مشکلات تمرکز در درس یا فعالیتهای روزمره ظاهر میشوند. در برخی موارد بیقراری فیزیکی کمتر میشود، اما احساس بیقراری ذهنی یا دشواری در تمرکز همچنان باقی میماند. این علائم اگر مدیریت نشوند میتوانند بر عملکرد تحصیلی، روابط اجتماعی و حتی سلامت روان نوجوان تأثیر بگذارند. در موارد شدید، بررسی گزینههایی مانند درمان بیش فعالی یا حتی داروهای بیش فعالی توسط متخصص انجام میشود.
علائم مشابه بیش فعالی با سایر اختلالات در کودکان چیست؟
برخی از رفتارهایی که به عنوان علائم بیش فعالی کودکان شناخته میشوند، ممکن است با نشانههای اختلالات دیگر اشتباه گرفته شوند. برای مثال، برخی کودکان مبتلا به اوتیسم نیز ممکن است مشکلات تمرکز یا رفتارهای تکراری داشته باشند. به همین دلیل تشخیص دقیق میان اوتیسم، اختلال نقص توجه و سایر مشکلات رشدی اهمیت زیادی دارد.
همچنین نشانههای ADHD در دختران گاهی متفاوتتر از پسران دیده میشود و ممکن است بیشتر به صورت بیتوجهی یا رؤیاپردازی بروز کند تا بیقراری شدید. به همین دلیل گاهی تشخیص در دختران دیرتر انجام میشود. علاوه بر این، برخی از علائم اوتیسم در کودکان مانند دشواری در تعامل اجتماعی یا ارتباط چشمی نیز ممکن است با برخی نشانههای رفتاری دیگر اشتباه گرفته شوند. به همین دلیل ارزیابی تخصصی توسط روانشناس یا متخصص رشد کودک ضروری است.
رفتار ADHD در مقابل تکامل عادی
بیشتر کودکان سالم در برههای از زمان بیتوجه، بیشفعال یا تکانشی هستند. برای کودکان سنین پیشدبستانی طبیعی است که دامنه توجه کوتاهی داشته باشند و نتوانند برای مدت طولانی به یک فعالیت بپردازند. حتی در کودکان بزرگتر و نوجوانان، دامنه توجه اغلب به سطح علاقه به یک فعالیت بستگی دارد.
همین امر در مورد بیشفعالی نیز صادق است. کودکان خردسال به طور طبیعی پرانرژی هستند. آنها اغلب مدتها پس از اینکه والدین خود را خسته میکنند، هنوز انرژی زیادی دارند. برخی از کودکان نیز به طور طبیعی سطح فعالیت بالاتری نسبت به دیگران دارند. هرگز نباید فقط به این دلیل که یک کودک با دوستان یا خواهر و برادرهایش متفاوت است، به او برچسب ADHD بزنیم.
کودکانی که در مدرسه مشکل دارند اما در خانه یا با دوستانشان به خوبی کنار میآیند، احتمالاً مسئله دیگری غیر از ADHD دارند. همین امر در مورد کودکانی که در خانه بیشفعال یا بیتوجه هستند اما تکالیف مدرسه و روابط دوستانهشان تحت تأثیر قرار نمیگیرد، نیز صادق است.
پزشک متخصص، تشخیص این اختلال را با توجه به شرایط و عملکرد کودک شما خواهد داد.
تفاوت بین علائم ADHD در پسران و دختران چیست؟
تحقیقات نشان میدهد که احتمال تشخیص و درمان ADHD در دختران 2 برابر کمتر از پسران است. برخی مطالعات نشان میدهند که در دختران احتمال ابتلا به نوع بیتوجه ADHD بیشتر است، در حالی که بیشفعالی و تکانشگری در پسران شایعتر است.
اما مطالعات دیگر نشان میدهد که این در واقع یک تصور غلط رایج است و برای تعیین رابطه علت و معلولی دقیق تفاوتهای جنسیتی و ADHD، تحقیقات عمیقتری لازم است. محققان معتقدند که این تفاوتهای جنسیتی ممکن است تا حدی به تأثیرات اجتماعی و فرهنگی مربوط باشد.
علائم شایع ADHD در پسران
علائم ADHD در پسران اغلب مخرب تلقی میشوند و بنابراین، بیشتر قابل توجه هستند – و به طور خاص، این علائم هستند که افراد هنگام تشخیص ADHD در پسران، بیشتر به دنبال آنها میگردند.
از آنجا که تشخیص علائم بیتوجهی به طور کلی (با توجه به ماهیتشان) دشوارتر است، پسرانی که به طور طبیعی خجالتی، آرام یا مطیع هستند، ممکن است ADHD بیتوجهی داشته باشند و همچنان این تشخیص برای آنها داده نشود، زیرا آن رفتاری که رفتار معمول ADHD برای پسران در نظر گرفته میشود، نشان نمیدهند.
علائم شایع ADHD در دختران
در مقایسه با پسران، تصور میشود که شایعترین نوع ADHD در دختران، بیتوجهی باشد. این نوع ADHD برخلاف تظاهر بیرونی بیشفعالی، نامحسوستر و درونیتر است. دختران مبتلا به ADHD همچنین ممکن است به جای پرخاشگری فیزیکی که عموما در پسران مبتلا میبینیم، بیشتر پرخاشگری کلامی (اظهار نظرهای آزاردهنده یا دست انداختن دیگران) داشته باشند.
به دلیل این تفاوتها، والدین و معلمان ممکن است ناتوانی یک دختر بچه در تمرکز یا توجه را به عنوان خیالپردازی او در نظر بگیرند.
علاوه بر این، رفتارهای بیشفعالی یا تکانشی در یک دختر ممکن است گاهی اوقات به عنوان یک شخصیت بیش از حد احساسی یا سمج و لجباز – به جای نشانهای از ADHD – در نظر گرفته شود.
نکته مهم در مورد این تفاوتهای جنسیتی این است که بپذیریم بسیاری از این مشاهدات به کلیشههای جنسیتی و آنچه ما از نحوه عملکرد دختران در جامعه امروز انتظار داریم، وابسته هستند. این کلیشهها ممکن است نقش بزرگی در تشخیص کمتر از حد ADHD دختران تا اواخر زندگی داشته باشند.
ADHD در دختران معمولاً در دوران راهنمایی یا دبیرستان بیشتر قابل توجه میشود. این زمانی است که تمایلات بیتوجهی بر توانایی او در منظم ماندن و انجام وظایف و انجام به موقع تکالیف تأثیر میگذارد. یک زن جوان مبتلا به ADHD که این اختلال در او تشخیص داده نشده و درمان نشده، ممکن است هنگام ورود به دانشگاه یا اشتغال به کار، دچار مشکل شود.
دختران مبتلا به ADHD همچنین بیشتر احتمال دارد که:
- کمالگرا باشند.
- اضطراب، افسردگی یا عزت نفس پایین داشته باشند.
- در حفظ دوستیها مشکل داشته باشند.
- پوست یا موهای خود را بکنند یا موهای خود را دور انگشت بپیچاند.
- کمکار باشند و نمرات ضعیفی بگیرند.
چه زمانی باید با پزشک صحبت کنیم؟
اگر باتوجهبه علائمی که ذکر کردیم، فکر میکنید فرزندتان ADHD دارد، با پزشک متخصص کودکان صحبت کنید. او میتواند ADHD را تشخیص دهد (یا رد کند) و در صورت لزوم شما را به متخصص کودکان در حوزه تکامل، روانپزشک، روانشناس و یا فوق تخصص مغز و اعصاب کودکان ارجاع دهد.
حتماً فرزندتان را برای معاینات منظم سلامت و معاینات تکاملی ببرید. پزشک متخصص کودکان میتواند رشد جسمی و تکاملی او را زیر نظر داشته باشد و سایر مراقبتهای لازم را انجام دهد.
تشخیص ADHD در کودکان
به طور کلی، اگر علائم اصلی ADHD در اوایل زندگی – قبل از ۱۲ سالگی – شروع شوند (حداقل شش علامت از هر گروه علائم یا از یک گروه) و مشکلات عمدهای را در خانه و مدرسه به طور مداوم ایجاد کنند، تشخیص اختلال نقص توجه/بیشفعالی داده میشود.
هیچ آزمایش خاصی برای ADHD وجود ندارد. پزشک با ارزیابی کودک میتواند تشخیص دهد که آیا علائم مربوط به ADHD هستند یا یک مشکل دیگر. این روند ارزیابی، احتمالاً شامل موارد زیر خواهد بود:
- معاینه: این کار میتواند به رد سایر علل احتمالی کمک کند.
- بررسی سوابق: شامل بررسی هرگونه بیماری فعلی، سابقه پزشکی شخصی و خانوادگی و سوابق مدرسه است.
- مصاحبه: ممکن است شامل اطلاعاتی از اعضای خانواده، معلمان یا افراد دیگری باشد که فرزند شما را به خوبی میشناسند، مانند مراقب، پرستار کودک و مربی. این اطلاعات میتواند نشان دهد که فرزند شما در موقعیتهای مختلف چگونه رفتار میکند.
- مقیاسهای رتبهبندی ADHD: این موارد به جمعآوری و ارزیابی اطلاعات در مورد فرزند شما کمک میکنند.
تشخیص در سه مرحله انجام میشود:
- شناسایی رفتارهای مرتبط با توجه و فعالیت
- رد کردن سایر علل این رفتارها (مانند افسردگی یا اضطراب)
- تأیید وجود هرگونه اختلال همزمان (مانند موارد زیر)
کودکان مبتلا به ADHD اغلب دارای سایر اختلالات سلامت روان مانند موارد زیر هستند:
این کودکان همچنین ممکن است دارای سایر اختلالات عصبی-رشدی مانند اوتیسم یا ناتوانی در یادگیری باشند. پزشک ممکن است برای تشخیص یا رد سایر اختلالات، ارزیابیهای بیشتری را توصیه کند.
Early diagnosis of ADHD is important. The earlier that ADHD is diagnosed, the sooner your child can get support if they want it. An early diagnosis can also help you and your child decide on the right support.
تشخیص زودهنگام ADHD مهم است. هر چه ADHD زودتر تشخیص داده شود، فرزند شما در صورت نیاز، زودتر میتواند از درمان بهرهمند شود. تشخیص زودهنگام همچنین میتواند به شما و فرزندتان در تصمیمگیری در مورد درمان مناسب کمک کند. (منبع)
سایر شرایطی که علائم مشابه ADHD دارند
برخی از شرایط پزشکی یا درمانهای آنها ممکن است علائمی بسیار شبیه به ADHD ایجاد کنند. برای مثال:
- تأخیر کلامی یا یادگیری
- اختلالات خلقی مانند افسردگی
- اختلالات اضطرابی
- اختلالات تشنجی
- بیماریهای بینایی یا شنوایی
- اختلال طیف اوتیسم
- هر بیماری یا دارویی که بر تفکر یا رفتار تأثیر میگذارد
- اختلالات خواب
- آسیب مغزی
چشم انداز بلندمدت اختلال بیش فعالی برای کودکان چیست؟
ADHD از بین نمیرود، اما لزوماً هم یک بیماری ناتوانکننده نیست. درست است که نمیتوان از شر آن خلاص شد، اما روند درمان میتواند به مدیریت علائم کودک کمک کند.
به لطف درمانهای مؤثر، برخی از افراد پس از رسیدن به بزرگسالی، اختلالی ناشی از علائم ADHD نشان نمیدهند. اما در برخی دیگر، علائم همچنان در بزرگسالی ممکن است بر زندگی روزمره تأثیر بگذارد. پزشکان میتوانند درمانها را متناسب با نیازهای هر فرد تنظیم کنند.
آیا ADHD در کودکان با بزرگ شدن از بین میرود؟
ADHD با بزرگ شدن از بین نمیرود و درمان قطعی برای آن وجود ندارد. اما در برخی افراد با انجام درمان مناسب، علائم ADHD در بزرگسالی اختلالی در روند زندگی ایجاد نمیکنند.
نکاتی برای والدین کودکان مبتلا به ADHD
در اینجا چند کار وجود دارد که میتوانید برای کمک به فرزندتان انجام دهید (این موارد هیچ کدام جایگزین درمانی که پزشک برای او تجویز کرده نیستند).
- وسایلی که فرزندتان هر روز به آنها نیاز دارد را منظم کنید. برای هر چیزی جایی داشته باشید و همه چیز را در جای خودش نگه دارید (از جمله لباس، کوله پشتی و لوازم مدرسه). یک چک لیست میتواند در این مورد کمککننده باشد.
- به یک برنامه پایبند باشید. هر روز، از زمان بیدار شدن تا زمان خواب، از یک روال یکسان (روتین) پیروی کنید. این برنامه باید شامل زمان برای تکالیف و بازی هم باشد.
- از تقویم یا پلنری که فرزندتان بتواند ببیند استفاده کنید. جایی برای نوشتن یادآوریها، مسئولیتها و رویدادهای مهم داشته باشید. این ابزارها مخصوصا برای نوجوانان و جوانانی که در مدیریت زمان مشکل دارند، میتواند مفید باشد.
- رفتارهای مثبت فرزندتان را ببینید! اشاره به رفتارهای مثبت به فرزندتان میآموزد که چه کاری باید انجام دهد. وقتی والدین فقط به رفتارهای نامناسب توجه میکنند، آن رفتارها بیشتر اتفاق میافتند. تنبیه کودک فقط به او میآموزد که چه کاری نباید انجام دهد.
- نظم و انضباط را رعایت کنید. یک سیستم منسجم برای پاداش دادن به رفتارهای مناسب ایجاد کنید. به رفتارهای نادرست با تکنیکهایی مانند «تایم اوت یا وقفه کوتاه» یا سایر روشها با کمک روانشناس پاسخ دهید.
- یک محل را برای انجام تکالیف انتخاب کنید. یک میز کار در خانه در یک جای آرام و بدون شلوغی یا عوامل حواسپرتی قرار دهید.
- یک تایمر تنظیم کنید. یک بازه زمانی برای انجام تکالیف داشته باشید. اگر فرزندتان کارش را تمام نکرد، کمی استراحت بدهید و زمان جدیدی برای اتمام آن تعیین کنید.
- تلاش و تکمیل تکالیف را تحسین کنید. به جای اشاره به فعالیتهایی که فرزندتان تمام نکرده، به کارهای تکمیل شده او پاداش دهید.
چه زمانی علائم ADHD و نیاز به ارزیابی دارد؟
اگر نشانههای بیش فعالی برای مدت طولانی ادامه داشته باشند و در محیطهای مختلف مانند خانه، مدرسه یا جمع دوستان دیده شوند، بهتر است کودک توسط متخصص ارزیابی شود. هنگامی که علائم بیش فعالی کودکان باعث اختلال در یادگیری، روابط اجتماعی یا عملکرد روزمره شوند، بررسی دقیق میتواند به تشخیص بهتر کمک کند.
در چنین شرایطی ممکن است متخصصان از روشهایی مانند تست بیش فعالی، مصاحبه بالینی و بررسی رفتارهای کودک استفاده کنند. هدف از این ارزیابیها تشخیص دقیق ADHD در کودکان و افتراق آن از سایر مشکلات مانند اختلال تمرکز یا اوتیسم است. در صورت تأیید تشخیص، برنامههای مختلفی برای درمان بیش فعالی شامل آموزش والدین، مداخلات رفتاری، حمایت تحصیلی و در برخی موارد داروی بیش فعالی در نظر گرفته میشود. مراجعه به مراکز تخصصی مشاوره کودک میتواند به والدین کمک کند تا بهترین روشهای مدیریت رفتارهای کودکان و کاهش مشکلات رفتاری را یاد بگیرند.
توصیهای از تیم دارو دات کام به شما
ADHD یک تفاوت در تکامل مغزی است و در هر فردی ممکن است به شکل متفاوتی بروز کند. بنابراین، حتی اگر خودتان هم به این بیماری مبتلا باشید، ممکن است فرزندتان شرایط متفاوتی داشته باشد و علائمی خفیفتر یا شدیدتر از علائم شما را نشان دهد. همچنین علائم او ممکن است با گذشت زمان تغییر کند.
اگر فکر میکنید فرزندتان ADHD دارد یا در حال حاضر این تشخیص برای او داده شده است، احتمالاً سوالات و نگرانیهای زیادی دارید. به خاطر داشته باشید که این بیماری بسیار رایج است و پزشکان دائماً در حال کسب اطلاعات بیشتر در مورد آن هستند. پزشک میتواند به سوالات شما پاسخ دهد و توضیحاتی که در مورد شرایط فرزندتان نیاز دارید را به شما ارائه دهد.
فراموش نکنید که تشخیص این اختلال فقط برعهده پزشک است و صرفا داشتن چند علامت از علائم گفته شده، نشاندهنده وجود اختلال نیست.
سوالات متداول
علائم اصلی بیشفعالی در کودکان چیست؟
علائم اصلی بیشفعالی شامل سه دسته نشانه است: بیتوجهی، بیشفعالی و تکانشگری. کودک ممکن است در تمرکز روی تکالیف یا بازیها مشکل داشته باشد، زود حواسش پرت شود، زیاد حرکت کند یا نتواند آرام بنشیند. همچنین ممکن است بدون فکر صحبت کند، وسط حرف دیگران بپرد یا در نوبت گرفتن مشکل داشته باشد.
چگونه بفهمیم کودک ما بیش فعال است؟
برای تشخیص احتمالی بیشفعالی باید به الگوی رفتاری کودک در خانه، مدرسه و محیطهای مختلف توجه کرد. اگر بیقراری، حواسپرتی و رفتارهای تکانشی بهطور مداوم دیده شوند و روی درس، روابط اجتماعی یا فعالیتهای روزمره کودک تأثیر بگذارند، بهتر است ارزیابی توسط روانشناس یا متخصص انجام شود.
علائم ADHD در کودکان دبستانی چیست؟
در سن دبستان نشانهها معمولاً به شکل مشکل در تمرکز روی درس، فراموش کردن تکالیف، گم کردن وسایل مدرسه، ناتمام گذاشتن کارها، صحبت کردن زیاد در کلاس، بیقراری روی صندلی و دشواری در رعایت قوانین یا نوبت دیده میشود.
آیا همه بچههای پرانرژی ADHD دارند؟
خیر. بسیاری از کودکان بهطور طبیعی پرانرژی و فعال هستند و این موضوع بهتنهایی نشانه ADHD نیست. در ADHD رفتارها شدیدتر، مداومتر و در موقعیتهای مختلف دیده میشوند و معمولاً باعث اختلال در عملکرد تحصیلی، اجتماعی یا خانوادگی کودک میشوند. تشخیص قطعی فقط توسط متخصص انجام میشود.
مطالب این مقاله صرفاً جهت اطلاعرسانی است و هرگز جایگزین توصیه، تشخیص یا درمان پزشک متخصص نمیشود. قبل از هرگونه تصمیم درمانی، ابتدا با پزشک خود مشورت کنید.
نظرات